Żółtawie brązowe blachy izolacyjne z wełny skalnej w ochronie zabytków kulturowych

W ochronie drewnianych konstrukcji zabytkowych budynków płyty z wełny mineralnej stosowane są głównie w celu zapobiegania pożarom oraz utrzymywania stabilnej temperatury i wilgotności. Drewniane elementy starożytnych budynków, takie jak belki, kolumny i łuki kubełkowe, są podatne na zagrożenie pożarowe oraz wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności otoczenia (drastyczne wahania temperatury i wilgotności mogą powodować kurczenie się i pękanie drewna). W takich przypadkach wybiera się cienkie panele z wełny mineralnej (o grubości 5-10mm i gęstości ≤80kg/m3), wycina się je w kształty odpowiadające krzywiźnie i rozmiarom drewnianych elementów, a ich powierzchnie pokrywa się powłokami ognioodpornymi lub tradycyjnymi farbami (np. olejem tungowym i lakierem) nawiązującymi wyglądem do zabytkowych budynków. To nie tylko zapobiega wpływowi bezpośredniego narażenia płyt z wełny mineralnej na styl starożytnych budynków, ale także blokuje rozprzestrzenianie się płomieni dzięki ich niepalności klasy A, chroniąc drewniane elementy przed uszkodzeniami spowodowanymi przypadkowymi źródłami ognia (takimi jak otwarty ogień podczas rytuałów ofiarnych i awarie elektryczne). Jednocześnie niska przewodność cieplna płyt z wełny mineralnej może spowolnić wpływ temperatury zewnętrznej i wilgoci na elementy drewniane, zmniejszając deformację drewna spowodowaną naprzemiennymi warunkami suchymi i mokrymi oraz pomagając wydłużyć żywotność konstrukcji drewnianych.​

Odporność na wilgoć i właściwości termoizolacyjne

Do regulacji środowiskowych kamiennych zabytków kultury, takich jak świątynie w grotach i freski, można zastosować płyty z wełny mineralnej jako ukrytą izolację termiczną i materiały odporne na wilgoć. Świątynie w grotach są przeważnie zlokalizowane w ciałach górskich, a na ich wewnętrzne środowisko łatwo wpływa zewnętrzna infiltracja wody deszczowej i zmiany temperatury, co prowadzi do problemów, takich jak łuszczenie się murali, łuszczenie się pigmentu i wietrzenie skał. Podczas budowy płyty z wełny mineralnej są przetwarzane w bloki pasujące do wewnętrznych ścian skalnych grot i układane pomiędzy ścianami skalnymi a warstwą ochronną (taką jak oddychająca folia chroniąca przed kamieniami), tworząc ukrytą izolację termiczną i warstwę odporną na wilgoć. Ich porowata struktura może wchłonąć niewielką ilość przenikniętej wilgoci, zapobiegając bezpośredniemu kontaktowi wody z freskami lub skałami; ich niska przewodność cieplna może utrzymać stabilną temperaturę wewnątrz grot, redukując kondensację wody spowodowaną różnicami temperatur i zmniejszając ryzyko wietrzenia kamiennych zabytków kultury i uszkodzenia malowideł ściennych. Dodatkowo płyty z wełny mineralnej charakteryzują się dużą obojętnością chemiczną i nie wydzielają szkodliwych substancji zanieczyszczających powierzchnię zabytków kultury.​

Buforowanie i ochrona

Podczas wystaw, ekspozycji i tymczasowej ochrony zabytków kultury płyty z wełny mineralnej mogą służyć jako dostosowane do indywidualnych potrzeb materiały amortyzujące i ochronne. W przypadku zabytków kultury, które należy tymczasowo przetransportować i wystawić (takich jak artefakty z brązu i ceramika), można wykonać niestandardowe moduły amortyzujące z wełny mineralnej zgodnie z kształtem zabytków kultury, owinąć je wokół zewnętrznej części zabytków lub wypełnić szczeliny w stojakach wystawowych. Ich miękka konsystencja może zapobiec uszkodzeniu zabytków kultury w wyniku kolizji podczas transportu i wystawy, a ich stabilność chemiczna gwarantuje brak reakcji z powierzchnią zabytków kultury. W celu tymczasowej izolacji przeciwpożarowej podczas renowacji starożytnych budynków (np. oddzielenia obszarów odrestaurowanych i nieodrestaurowanych) do budowy tymczasowych ścian działowych można zastosować lekkie płyty z wełny mineralnej. Przegrody te nie tylko pełnią funkcję przeciwpożarową, ale także są łatwe w demontażu, nie powodując uszkodzeń głównej bryły starożytnych budynków, spełniając wymóg „odwracalności” w ochronie zabytków kultury.​

Podsumowując, istota zastosowań płyt z wełny skalnej w zakresie ochrony zabytków leży w precyzyjnym dopasowaniu ich właściwości do potrzeb ochrony zabytków. Nie uszkadzając głównej bryły i stylu zabytków kultury, zapewniają one takie funkcje, jak zapobieganie pożarom, regulacja temperatury i wilgotności oraz ochrona amortyzująca, co czyni je ważnym materiałem pomocniczym dla zrównoważenia „bezpieczeństwa” i „ochrony” w ochronie zabytków kultury.